ponzi scheme

Schemat Ponziego działa poprzez wykorzystywanie depozytów nowych inwestorów do wypłacania obiecanych zwrotów wcześniejszym inwestorom. Nie ma żadnej legalnej inwestycji bazowej. Operator przywłaszcza sobie część napływających środków i używa reszty do utrzymania iluzji rentowności. Schemat może trwać tak długo, jak nowe pieniądze napływają szybciej niż wypłaty. Gdy rekrutacja nowych inwestorów zwalnia, operator nie może już realizować żądań wykupu i schemat się załamuje. Wczesni uczestnicy mogą zarobić; późniejsi uczestnicy prawie zawsze tracą wszystko. Nazwa pochodzi od Charlesa Ponziego, który przeprowadził zakrojoną na dużą skalę wersję tego oszustwa w latach dwudziestych XX wieku, choć struktura wyprzedza go.

Schematy Ponziego wielokrotnie pojawiały się w przestrzeni kryptowalutowej. Projekty obiecujące gwarantowane wysokie zyski, dochód pasywny lub zwroty z arbitrażu bez weryfikowalnej aktywności handlowej są powszechnymi wzorcami. Pseudonimowy charakter niektórych platform kryptowalutowych ułatwił operatorom ukrywanie swoich tożsamości. Znane przykłady to BitConnect, który obiecywał dzienne zwroty poprzez bota handlowego, oraz OneCoin, który sfabrykował cały blockchain. W obu przypadkach miliardy dolarów stracili uczestnicy detaliczni, którzy weszli później w cykl życia schematu.

Sam Bitcoin jest strukturalnie różny od schematu Ponziego. Nie ma operatora, nie ma obiecanego zwrotu i nie ma centralnej jednostki zbierającej środki. Cena Bitcoina jest ustalana przez uczestników rynku na otwartych giełdach. Posiadanie bitcoinów nie uprawnia nikogo do zysku płaconego z depozytów innych uczestników. Porównanie to jest czasem czynione przez krytyków, ale nie pasuje do struktury: w schemacie Ponziego wcześniejsi uczestnicy czerpią zyski bezpośrednio kosztem późniejszych poprzez celowe oszustwo, podczas gdy Bitcoin jest zdecentralizowanym protokołem bez takiego mechanizmu.