Czym jest pieniądz?

Większość ludzi myśli o pieniądzach jako monetach i banknotach, czymś, co podajesz przy kasie i otrzymujesz jako wynagrodzenie. Ale ta codzienna znajomość ukrywa zaskakująco głębokie pytanie. Co tak naprawdę sprawia, że coś jest pieniądzem? I dlaczego to ważne?

Trzy funkcje pieniądza

Ekonomiści studiują pieniądz od wieków. Najbardziej trwałe ramy, po raz pierwszy sformułowane przez Arystotelesa i sformalizowane przez ekonomistę W.S. Jevonsa w 1875 roku, identyfikują trzy odrębne funkcje, które każda forma pieniądza musi spełniać.

Środek wymiany

Środek wymiany to wszystko, co jest powszechnie akceptowane w handlu towarami i usługami. Pieniądz rozwiązuje fundamentalny problem w gospodarkach barterowych: podwójna zbieżność potrzeb.

Wyobraź sobie, że Anna uprawia jabłka i chce miodu. W barterze wymiana następuje tylko wtedy, gdy pszczelarz chce jabłek dokładnie w tym samym momencie, kiedy Anna chce miodu. W praktyce rzadko się to zbiega. Pieniądz przerywa tę zależność. Anna może sprzedać jabłka komukolwiek i użyć przychodów do zakupu miodu później, od kogokolwiek innego.

Jednostka rozrachunkowa

Jednostka rozrachunkowa to standardowa miara wartości, która sprawia, że różne towary stają się porównywalne.

Bez pieniądza każda para towarów wymaga własnego współczynnika wymiany. Przy 10 różnych towarach oznacza to 45 oddzielnych współczynników. Przy 100 towarach: 4.950 współczynników. Przy 1.000 towarach: prawie 500.000. Nikt nie jest w stanie tego śledzić. Pieniądz sprowadza tę złożoność do jednego zestawu cen, umożliwiając porównanie kosztu godziny pracy z ceną samochodu.

Magazyn wartości

Magazyn wartości zachowuje siłę nabywczą w czasie. Kiedy sprzedajesz swoją pracę lub towary, otrzymujesz pieniądze, i te pieniądze powinny kupić mniej więcej taką samą ilość rzeczy za sześć miesięcy lub dziesięć lat.

Ta funkcja zależy od jednego krytycznego warunku: stabilności. Jeśli pieniądz szybko traci siłę nabywczą przez inflację lub dewaluację, zawodzi jako magazyn wartości. A kiedy waluta zawodzi jako magazyn wartości, zazwyczaj zawodzi również jako środek wymiany, ponieważ ludzie przestają ją dobrowolnie akceptować.

Krótka historia pieniądza

Wczesne zapisy i barter

Przez większość prehistorii ludzkiej ludzie handlowali bezpośrednio: towary za towary, praca za pracę. Działa to w małych społecznościach, gdzie wszyscy się znają. Całkowicie się sypie w większych, bardziej złożonych gospodarkach, gdzie podwójna zbieżność potrzeb nie może być zagwarantowana.

Pierwszy znany system monetarny nie używał monet ani banknotów. Około 3000 p.n.e. cywilizacje Mezopotamii używały glinianych tabliczek do rejestrowania długów i zobowiązań. Zboże i srebro służyły jako jednostki rozrachunkowe. Nie było to jeszcze pieniądze w pełnym tego słowa znaczeniu, ale był to pierwszy systematyczny próba mierzenia i transferowania wartości.

Pieniądz towarowy

Około 2000 p.n.e. wiele społeczeństw niezależnie zbiegło się ku pieniądzowi towarowemu: handlowi poprzez zaufany pośredni towar, który zachowywał wartość w sobie. Różne społeczeństwa używały soli, muszli, bydła i zboża. Były to wczesne formy pieniądza: użyteczne, powszechnie pożądane i stosunkowo trwałe.

Pierwsze monety

Około 600 p.n.e. królestwo Lidii (w dzisiejszej Turcji) wprowadziło pierwsze standardowe metalowe monety, wykonane z elektronu, naturalnego stopu złota i srebra. Innowacja była znacząca: moneta wydana przez uznany autorytet gwarantowała wagę i czystość, eliminując potrzebę ważenia i testowania metalu przy każdej transakcji. Cywilizacje grecka i perska szybko przyjęły ten pomysł, a bicie monet rozpowszechniło się w starożytnym świecie.

Złoto jako pieniądz

Złoto ostatecznie wyłoniło się jako dominujący towar monetarny, z jasnych powodów. Nie rdzewieje, nie niszczy się i nie reprodukuje. Jego podaż rośnie powoli, około 1 do 2 procent rocznie, ponieważ wydobycie go z ziemi wymaga znacznej energii. Każda uncja jest równoważna dowolnej innej. Dominacja złota jako pieniądza trwała tysiąclecia, nie dlatego, że rządy tak zadekretowały, ale dlatego, że rynki wielokrotnie wybierały je jako najbardziej niezawodne dostępne dobro monetarne.

Dewaluacja rzymska

Imperium Rzymskie oferuje jeden z najwcześniej udokumentowanych przykładów dewaluacji monetarnej. Aby finansować kampanie wojskowe i wydatki rządowe, cesarze rzymscy stopniowo zmniejszali zawartość srebra w denarze. Do III wieku n.e. moneta zawierała mniej niż 5 procent srebra. Ceny gwałtownie wzrosły, zaufanie się załamało, a gospodarka rzymska rozpadła się na lokalny barter. Wniosek jest bezpośredni: gdy dobro monetarne jest dewaluowane, wszystkie trzy funkcje pieniądza zawodzą razem.

Standard złota

W latach 70-tych XIX wieku większość głównych gospodarek formalnie przyjęła standard złota. Waluty były poparte złotem i wymienialne na złoto po stałym kursie. System ten zapewniał stabilne kursy wymiany i ograniczał wydatki rządowe, ponieważ nowe waluty mogły być emitowane tylko w oparciu o rezerwy złota. Okres standardu złota, mniej więcej od 1870 do 1914 roku, charakteryzował się niską inflacją i znacznym wzrostem gospodarczym w Europie i Ameryce Północnej.

Bretton Woods i Szok Nixona

Po II wojnie światowej porozumienie z Bretton Woods z 1944 roku ustanowiło nowy międzynarodowy system monetarny. Dolar amerykański był powiązany ze złotem po 35 dolarów za uncję, a wszystkie główne waluty były powiązane z dolarem. System działał, dopóki Stany Zjednoczone utrzymywały wystarczające rezerwy złota.

W 1971 roku te rezerwy były pod silną presją. 15 sierpnia 1971 roku prezydent Nixon zawiesił wymienialność dolara na złoto. Ta decyzja, znana jako Szok Nixona, położyła kres ostatniemu formalnemu powiązaniu między główną walutą a fizycznym towarem. Od tego momentu wszystkie główne waluty świata stały się czystym pieniądzem fiat: ich wartość opierając się wyłącznie na dekrecie rządowym i zaufaniu instytucjonalnym.

Czy Bitcoin jest pieniądzem?

Co Bitcoin już robi dobrze

Bitcoin już niezawodnie spełnia dwie z trzech funkcji monetarnych.

Jako magazyn wartości jest to najrzadszy aktyw, jaki kiedykolwiek stworzono. Jego podaż jest ograniczona do około 20.999.999,97 BTC przez reguły protokołu, które wymagają globalnego konsensusu, aby je zmienić. Żaden rząd, bank centralny ani jednostka nie może go inflować. W długim terminie Bitcoin zachował siłę nabywczą w stosunku do walut fiat skuteczniej niż większość tradycyjnych aktywów.

Jako środek wymiany Bitcoin może być wysłany do dowolnego miejsca na świecie w ciągu kilku minut bez pośrednika. Jego podzielność na 100 milionów jednostek (satoshi) sprawia, że jest elastyczny zarówno dla dużych, jak i małych transakcji.

Funkcja, której Bitcoin jeszcze nie spełnia

Funkcja, której Bitcoin jeszcze nie spełnia, to funkcja jednostki rozrachunkowej. Większość cen, nawet w sklepach akceptujących Bitcoin, jest nadal ustalana i myślana w euro, dolarach lub lokalnych walutach fiat. Kwota w Bitcoinie jest pokazana jako przeliczenie, a nie jako cena referencyjna.

Ma to znaczenie, ponieważ jednostka rozrachunkowa wymaga stabilności. Jeśli sprzedawca wycenia kawę na 3.000 satoshi dzisiaj, ale siła nabywcza tych satoshi zmienia się o 10 procent w przyszłym tygodniu, ani kupujący, ani sprzedający nie mogą niezawodnie planować. Księgowość, umowy i wynagrodzenia wymagają stabilnego mianownika.

Istnieje również wymiar poznawczy. Ludzie nadal myślą w fiat. Nawet oddani użytkownicy Bitcoina mają tendencję do śledzenia swoich zasobów w kategoriach dolarów, a nie satoshi. Prawdziwa jednostka rozrachunkowa wymaga, aby ludzie wyceniali, planowali budżet i negocjowali bezpośrednio w tej walucie, a nie jako przeliczenie z czegoś innego.

Dlaczego może się to zmienić

Funkcja jednostki rozrachunkowej nie jest technicznym ograniczeniem Bitcoina. Jest konsekwencją tego, gdzie Bitcoin aktualnie znajduje się w swoim cyklu adopcji.

Zmienność dowolnego aktywa maleje wraz ze wzrostem i pogłębianiem się jego bazy monetarnej. Większy, bardziej płynny rynek łatwo absorbuje wstrząsy. Zmienność złota była wysoka, gdy po raz pierwszy weszło w globalne szlaki handlowe. Dolar amerykański był uważany za ryzykowny w swoich pierwszych dziesięcioleciach międzynarodowego obiegu. Bitcoin ma dziś około 15 lat.

W miarę wzrostu adopcji mianownik stabilizuje się. Kiedy wystarczająco dużo osób trzyma Bitcoin, zarabia Bitcoin i wycenia towary i usługi w Bitcoinie w sposób natywny, zmienność maleje, a funkcja jednostki rozrachunkowej staje się praktyczna. To nie jest prognoza. To opis tego samego procesu, przez który przeszło historycznie każde udane dobro monetarne. To, czy i kiedy to nastąpi, nie zależy od kodu Bitcoina, ale od wyborów jednostek, instytucji i ostatecznie rynków.

Żadna treść na CanoeBit nie stanowi porady finansowej. Bitcoin jest zmiennym aktywem. Zbadaj samodzielnie przed podjęciem jakichkolwiek decyzji finansowych.